Молиявий технологияларнинг банклар билан интеграцияси борасида 2016 йилдаги 10 та хулоса

Ўтган йилда банклар онлайн ва мобил иловалар соҳасига маблағлар йўналтиришда дадиллик билан ҳаракат қилди, шунингдек, молиявий технологиялар билан интеграциялашув жараёни ҳам кузатилди. Онлайн-бухгалтерия сервисларига қизиқиш ва контрагент(лот. contrahens – келишувчи; шартномадаги томонлардан бири)ларнинг текширувлари ўта юқори даражада бўлгани боис, вазифалар оқимининг бажарилиши машаққатли кечди. Ушбу тажриба бизга нималарни ўргатди?

Фаразларни тезда текшириш

Биз тадбиркорларга интернет-банкда нима кераклигини энди-энди тушуниб бормоқдамиз. Бундай шароитларда фаразларни текшириб кўриш мантиққа зид эмас, албатта. Идеал ҳолатда бу қандай кўриниш касб этади?

• 1-ҳафта: фойдаланувчилар билан суҳбатлашамиз, сервисдан фойдаланиш фаразлари ва сценарийсини шакллантирамиз;

• 2-ҳафта: API (ингл. application programming interface – иловаларни дастурлаш интерфейси)нинг кам-кўстини тўлдириб, якунига етказамиз ва сервисни интернет-банкка “михлаб қўямиз”;

• 3-ҳафта: муайян ҳудудда сервисни ишга туширамиз ва фаразларимизни текшириб оламиз;

• 4-ҳафта: агарда мижозлар сервисдан фойдаланмаётган бўлса, интерфейс ва функционаллик билан боғлиқ жиҳатларга янада сайқал берамиз.

Зарурат туғилса, ушбу циклни такрорлаймиз. Дастлабки интеграцияларни “бутун умрга” режими остида тайёрлаганмиз ва бу бизнинг энг катта хатомиз ҳисобланади. Жиддий бир банк билан интеграция жараёнида биринчи фараз юзага келганда, биз уни тўғри дея қарор қилдик. Ҳуқуқшунослар ярим йил давомида шартноманинг ҳар бир ҳарфини ҳижжалаб текшириб чиқди. Ишланмалар бўйича мутахассислар “API”ни мустаҳкам қилиб банкка “сингдириб юборишди”. “Хавфсизлик мутахассислари” ечимнинг бутун бошли архитектурасини атрофлича текшириб чиқди. Банк харид ва биллингнинг тўлиқ функционалли жараёнини барпо этди.  Бироқ фараз ўз тасдиғини топмади ва ушбу улкан ғилдиракни қайтадан ишга тушириш учун бизга яна бир неча ой зарур бўлди.

Сервисни банк интерфейсига ўрнатиш

Интеграция мобайнида иккита йирик ғалаба мавжуд: фойдаланиш частотаси ва тўлов конверсияси. Биринчи маротаба мижозлар сервисдан ҳар куни фойдаланаётганини кўрганимизда тантана қиламиз. Мисол учун, ўта фаол банклардан бирига интеграция қилганимизда, унинг 20 фоиз мижозлари ҳар ойда ўз контрагентларини текшира бошлади. Бундай кўрсаткичлар кўнгилни кўтаради, албатта.

Иккинчи маротаба демо давридан кейин фойдаланувчилар сервисга пул тўлаб обуна бўлаётганида қувонамиз.  Агарда конверсия 10 фоизга етса, демак биз тўғри йўлда эканмиз.

Умуман, ўзи нимани нотўғри қилиш мумкин? Энг кўп учрайдиган хатолар – экранда нотўғри жойлашув, оддий ҳавола билан интеграция қилиш, мураккаб рўйхатдан ўтиш жараёнлари ва тўлов ҳамда демо даврининг йўқлигидир. Энг йирик банк билан интеграция пайтида сервисдан фойдаланиш частотаси унга ўхшаш банкларга қараганда паст эканини пайқадик. Маълум бўлдики, сервис оддий ҳавола билан ўрнатилган ва “ертўла”да беркитиб қўйилган экан. Уни асосий экранга олиб чиқдик, баннер билан ёритиб қўйишни ҳам унутмадик.

Банкдан ташқари бўлган сервисларни тадбиркорнинг банк билан ҳамкорлиги борасидаги одатий сценарийга қўшиб юборилса, улар барбод бўлади. Контрагентлар тўловларни жўнатиш билан бақамти, бухгалтерлик кўчирмасини тушириш транзакциялар рўйхати билан ёнма-ён

Ҳақиқий мижозлар билан синовдан ўтказиш

Қарийб барча интеграция жараёнларида эшитадиганимиз: “Бизнингча, бу мижозимиз учун қизиқ эмас…”. Фаразлар ҳақиқий мижозларда текшириб кўрилмагач, ҳеч кимга керак бўлмаган тақдимотлар қилганмиз. Бу – самарасиз меҳнат демак. Фаразни текшириб кўриш эса жуда оддий: кўп куч сарф қилмасдан сценарийни яратиш ва ўттиз кишидан уни синаб кўришни илтимос қилиш лозим. Ёки уни муайян ҳудудда очиш ва фойдаланиш статистикасини ўрганиш зарур.

Фойдаланувчилар “қошу-қовоғи”ни кузатиш

Рақамларсиз ҳаракат қилиш анча унғайсиз. Контрагентларни текширишнинг биринчи интеграция жараёни ўша ўта фаол банкда статистик маълумотларни тўплашнинг ҳеч бир усули бўлмагани сабабли анча секинлик билан бораётган эди. Кейин ақлимиз кириб, барча ишонадиган банк томонида битта мониторинг механизмини йўлга қўйдик ва фойдаланиш частотасини рекорд даражага олиб чиқдик.

Натижа қандай?

Биринчиси: фойдаланувчига яқин боринг. Интеграция учун сервисни танлаш асносида мижозларга қулоқ беринг. Фаразларни текшириб кўринг. Сервисни мижоз учун одатий бўлган сценарийларга ўрнатинг. Барчаси оддий бўлиши зарур: сервисга уланиш ва унга кириш жуда осон бўлиши муҳим. Интеграциядан кейин фойдаланувчиларни кузатинг. Монетизация модели билан экспериментлар қилиб кўринг. 

Иккинчиси: заҳира (ресурс)ларни ҳисобланг. Агарда ўз ишланмангиз бўлмаса, молиявий технологиялар билан ишлаган маъқул. Чунки, улар шунга ихтисослашгандир. Оддий ва универсал “API”га эга сервисларни танланг: ортиқча чиқимларсиз уларни ўз инфратузилмангизга ўрнатиб оласиз. Агарда нимадир исталгандек бўлиб чиқмаса, уни худди шундай “чиқариб юбориш” мумкин.  

Манба