Uzcard янгиликлари

“UZCARD”дан янги маълумотлар

2014 йил февралдан буён мунтазам равишда матбуотда Ўзбекистонда халқаро тўлов тизимлари билан интеграцияга киришадиган ва мавжуд UZCARD тўлов тизими билан рақобатга киришадиган янги, универсал тўлов тизими – GlobUzCard яратилиши ҳақида маълумотлар кўзга ташланиб келади.

GlobUz.uz сайтидаги маълумотга кўра, тизим Банк пластик карталари асосида нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тизимини янада ривожлантириш ва уйғунлаштириш, халқаро пластик карталар стандартлари, қоидалари ва тартиботлари асосида илғор ютуқларни жорий қилиш, ягона ва унификацияланган инфратузилмани шакллантириш, банк пластик карталарининг фиункционал имкониятларини кенгайтириш, илғор технологик ечимларни жорий қилиш ва чакана тўловлар жараёнини арзонлаштириш мақсадида яратилмоқда.

Бироқ, “халқаро пластик карталар стандартлари, қоидалари ва тартиботлари асосида илғор ютуқларни жорий қилиш” ўрнига янги турдаги карталарни қабул қилиш учун UZCARD тармоғидан фойдаланиш масаласи бот-бот кўтарилмоқда. Шу тариқа, GlobUzCard тизими потенциал рақобатчиси – UZCARD тизими ресурсларидан фойдаланган ҳолда ўз ишини бошламоқчи бўляпти.

Жумладан, GlobUzCard томонидан 2017 йил 14 июнда юборилган хатда UZCARD  тизимининг конфиденциал мазмунга эга бўлган техник маълумотларини уларга тақдим қилиниши масаласи ҳақида сўз юритилган. Маълум қилинишича, бу икки тизимнинг ўзаро биргаликда фаолият олиб боришини таъминлаш учун “юклатилган вазифанинг эҳтимолий ечимлари вариантларини янада мукаммал ишлаб чиқиш ва баҳо бериш”га мўлжалланган.

UZCARD тизимидан GlobUzCard тизимига техник маълумотларни тақдим қилиниши мумкин эмаслигини англаш қийин эмас, чунки:

  • сўралаётган техник маълумотлар конфиденциал мазмунга эга бўлиб, уларни учинчи томонга тақдим қилиниши ахборот хавфсизлиги стандартларига зид ҳисобланади ва бутунлай “UZCARD” тўлов тизимини хатарга қўяди;
  • бундай техник маълумотни тақдим этиш учун дастлабки ҳуқуқий ва тижорат мазмунидаги асослов талаб қилинади.

Саволлар ва жавоблар

Ҳар жума кунлари  www.uzcard.uz сайтида бизга келаётган саволларга жавобларни тақдим этамиз. Йўллаётган саволларингиз учун миннатдормиз. Ҳар бир савол, ўз навбатида, бизга камчиликларни бартараф этиш ҳамда хизмат кўрсатиш сифати даражасини оширишга ёрдам бермоқда.

Саволларингизни  This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.  электрон почта манзилига юборишингиз мумкин.

Савол-жавоб:

1. PCI DSS сертификати нима учун керак?

Тўлов карталари саноати маълумотлари хавфсизлиги стандарти PCI DSS тўлов карталари маълумотларининг ишончли ҳимояси билан бирга, унинг профилактикаси ҳамда хавфсизлик инцидентлари, шунингдек, тегишли равишда уларга нисбатан чораларни  қўллаш  учун амалий аососни таъминлаб беради. UZCARD тизими 2015 йилнинг декабридан буён PCI DSS хавфсизлик стандартига мувофиқлик сертификатига эгадир. Стандартга мувофиқлик чипли UZCARD карталарига эҳтимолий ҳужумларни хавфсизлантириш имкониятини яратади. 

2. Тадбиркорлик билан шуғулланувчи дўстларимдан эшитишимча, терминаллар учун янги софт ва эски софт мавжуд экан. Уларнинг фарқи нимада? Қандай қилиб pos-терминалга янги софтни ўрнатиш мумкин?

Ҳа, ЯУПМ мутахассислари томонидан замонавий инфокиоаск ва терминаллар учун янги – “UZCARD-Infokiosk” ва “UZCARD POS” дастурий маҳсулотлар ишлаб чиқилган. Бизнинг миллий дастурий маҳсулотларимиз ўзининг қулайлиги ва ҳамёнбоплиги билан ажралиб туради. Асосий афзаллиги шундаки, банкларнинг талабига қараб дастурга янги функционални тез ва сифатли киритиш имконияти мавжуд. Бугунги кунда республикамиздаги аксарият банклар инфокиоскалар ва РОS-терминаллар учун юртимизда ишлаб чиқарилаётган мазкур дастурий маҳсулотларни харид қилмоқда. Инфокиоска ва POS-терминаллар учун дастурий маҳсулотлар PCI DSS хавфсизлик стандарти талабларига мос келади. Терминаллар учун янги дастурий таъминотни ўрнатиш ёки алмаштириш учун хизмат кўрсатувчи банкка мурожаат қилишингизни сўраймиз. Банк ходими тезкорлик билан ва ортиқча харажатларсиз терминал дастурий таъминотини янгилаш бўйича барча зарур ёрдамни кўрсатади. UZCARD-Infokiosk инфокиоскаларга якунланган шаклда ўрнатилади ва уни ўрнатиш учун Ўзингиз уринишингизга ҳожат йўқ. Тажрибали мутахассислар бошқарувни ўзлаштирибга кўмаклашадилар ва ўқув ташкил этадилар.

“E-commerse” ривожи бўйича Европада қайси давлат етакчилик қилиши маълум бўлди

Brexit билан боғлиқ иқтисодий инқирозга қарамасдан, британ “e-commerse”си 2017 йилда кутилган 14%лик ўсиш билан Европада биринчи ва жаҳонда учинчи ўринни эгаллади.

HiPay маълумотларига қараганда, 66,14 миллион британияликларнинг 77%и онлайн харидларни амалга оширади. Шу туфайли электрон савдонинг бир йиллик айланмаси 130 млрд фунт-стерлингга ошади.

Онлайн-харидларнинг катта қисмини фойдаланувчилар энг зарур стационар компьютер ёрдамида амалга оширадилар, бу эса мобиль савдо соҳасидаги ривожланиш имкониятларидан далолат беради. Шуниси қизиқки, стационар компьютер билан фойдаланувчилар бир харид учун ўртача 66,99 фунт, мобиль савдда эса бор-йўғи 5, 92 фунт сарфлайдилар.

Британияликлар хариднинг катта қисмини Американинг Amazon ва Ebay веб-сайтларида амалга оширадилар. Шу билан бирга, улар улар британ Argos ва ASOSида ҳам харид қилиб, кўп вақт ўтказадилар.

Бундан ташқари, HiPay ҳисоб-китобларига қараганда, британлар йилиги ўртача онлайнда 5400 фунт-стерлинг сарфлашади. Британияликларнинг 40 фоизи учун онлайн тўловларни кредит карта орқали, 35 фоизи дебет ва 21 фоизи учун PayPal афзал ҳисобланади.

Манба

Tasx.uz интернет сервеси “Woy-wo’” тўлов порталининг янги таъминотчи ташкилотига айланади

Энди “Woy-wo’” тўлов портали фойдаланувчилари tasx.uz интернет сервесиининг товар ва хизматлари учун тўловларни амалга ошириш имкониятига эга бўладилар.  

Мазкур портал фойдаланувчиларига маълумки, қарийб ҳар ҳафта ушбу порталга ўнлаб янги таъминотчилар қўшилиб бормоқда. Ҳозир пайтда, икки юздан ортиқ таъминотчи ташкилотлар шартномалар тузиб, мазкур портал орқали ўз хизматларини тақдим этмоқда. Жумладан, Интернет-провайдерлар, Ўзбекистон Республикасининг уяли алоқа операторлари, йирик савдо тармоқлари, суғурта компаниялари,  онлайн ТВ хизматлари таъминотчилари, ўқув марказлари, аптекалар ва бошқалар. 

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази (ЯУПМ)нинг бугунги кунда жадаллик билан ривожланиб бораётган лойиҳаси – “Woy-wo’” Интернет тўловлари портали бир маконда турли товар ва маҳсулотларнинг таъминотчилари ва истеъмолчиларини бирлаштиришга замин яратади.

 

Woy-wo’ тўлов порталининг мобил иловасини юклаб олиш

Android учун

iOS учун

Саволлар ва жавоблар

Ҳар жума кунлари  www.uzcard.uz сайтида бизга келаётган саволларга жавобларни тақдим этамиз. Йўллаётган саволларингиз учун миннатдормиз. Ҳар бир савол, ўз навбатида, бизга камчиликларни бартараф этиш ҳамда хизмат кўрсатиш сифати даражасини оширишга ёрдам бермоқда.

Саволларингизни  This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.  электрон почта манзилига юборишингиз мумкин.

Савол-жавоб:

1. Терминал ёрдамида пластик карталар воситасида коммунал хизматлар учун тўловни амалга ошириш пайтида, истеъмолчи ҳисоб рақамига пул ўтказиш учун операторларга квитанция ва чекни кўрсатиш зарур бўлмайдиган тизим қилиш мумкинми?

 Ҳа, мумкин. Бундай услубда ишловчи тўлов тизими истеъмолчи учун қатор ноқулайликлар туғдириши тушунарли ҳолат. UZCARD тизимида POS-терминаллар орқали тезкор коммунал хизматлар тўловини амалга оширишга мўлжалланган IQFront тизими 2014 йилдан буён самарали ишлаб келмоқда. Ўтган йиллар давомида IQFront мажмуавий дастурини ишлаб чиқиш ва созлаш бўйича улкан ишлар амалга оширилди. Айни пайтда, истеъмолчилар мобил POS-терминаллар ёрдамида табиий газ учун тўловни амалга оширишлари мумкин. Бошқа хизматларни ҳам таклиф этиш бўйича чора-тадбирлар кўрилмоқда.

2. Маълумотларингизда UZCARD тизимида қарийб 20 млн. пластик карточка фаолиятда экани айтилган. Келажакда ушбу тўлов карталарининг хавфсизлигини таъминлаш учун қандай ишлар қилинмоқда?

Энг аввало, UZCARD карталари эмиссияси даврида магнит тасмали карточкалардан мутлақо воз кечилган. Бундай карталарнинг заифлиги шундан иборатки, уларни оддий шароитда бошқа картага қайтадан ёзиш қийинчилик туғдирмайди. UZCARD тўлов карталари асосан онлайн режимида ишлайди ва ушбу тўлов карталарининг хавфсизлигини таъминлаш учун тўлов карталари билан ишловчи мазкур бозордаги барча иштирокчилардан яхшигина куч сарфланиши талаб этилади. Бу карта маълумотларини узатиш, сақлаш ва ишлаш жараёнида тўлов тизимлари томонидан ўрнатилган хавфсизлик талабларига риоя қилиниши зарурлигини англатади. Бугунги кунда Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази томонидан тегишли веб-ресурсда (www.udss.uzcard.uz) очиқ тарзда тақдим этилган талаблар ишлаб чиқилган. Ушбу талабларга амал қилувчи ҳар бир хусусий таъминотчи ташкилот ўзи ва ўз мижозларини онлайн муҳитдаги таҳдидлардан муҳофаза қилади.

“UZCARD”дан янги маълумотлар

2017 йилнинг 23 майида uznews.uz ресурсида Ўзбекистонда UZCARD тизимига рақобатчи пайдо бўлгани ҳақида янгилик пайдо бўлди. Айни пайтда, GlobUzCard янги тўлов тизими Visa, MasterCard ва бошқа халқаро тўлов тизимлари билани бирлашиши ҳақида сўз юритилди.

Шу билан бирга, атиги бир ҳафта ўтиши билан 2017 йилнинг 31 майида Марказий банкка ЯУПМ ва ЯХПМ раҳбарияти таклиф қилиниб, бир ой муддат ичида  UZCARD ва GlobUzCard – икки тўлов тизимининг биргаликда фаолият олиб боришини таъминлаш талаби қўйилди. “Биргаликда фаолият юритиш” тушунчаси остида бир тизимнинг карталарини бошқа тизим терминал тармоғига қабул қилиниши назарда тутилган эди.

Таъкидлаш зарурки, бир тўлов тизими карталарини бошқа тизим томонидан қабул қилинишини таъминлаш учун ахборот тизимларининг тўлиқ мажмуини ишлаб чиқиш талаб этилади. Жумладан:

˗  шифрлаш ва маълумотларни узатиш жараёни, турли тўлов тизимларининг шифрлаш калитларини сақлаш ва фойдаланиш, иккала тизимни ҳам PCI-DSS ахборот хавфсизлиги стандартларига мувофиқлик бўйича сертификациядан ўтказиш;

˗  пластик карталар эмиссияси базасини янгилаш ва банкларнинг мавжуд мижозлари учун қайтадан карталарни ишлаб чиқариш;

˗  тизимнинг барча жабхаларида, яъни карточка чипидаги илова ва терминал қурилмаси дастуридан бошлаб, маълумотлар базаларини бошқариш тизимлари, молиявий ўзаро ҳисоб-китоблар учун маълумотларни шакллантириш ва сақлашгача дастурий таъминотни охирига етказиб қўйиш ва қайта созлаш;

˗  тўлов тизимларининг барча иштирокчилари ва фойдаланувчиларининг турли даражалардаги ўзаро ҳамкорликдаги фаолияти учун алоқанинг янги каналларини қуриш;

˗  электрон тижорат, жумладан, мобил илова ва электрон тўловлар порталлари орқали ҳисоб-китобларни амалга ошириш механизмларини қайта ишлаб чиқиш ва ўзгартириш;

˗  ҳамкорликда иш олиб боришнинг иқтисодий самарадорлигини ҳисоблаб чиқиш ҳамда тегишли нарх сиёсатини ишлаб чиқиш ва мувофиқлаштириш.

Ўзининг фаолиятдаги процессинг маркази бўлмагани, ҳали бирон бир карта чиқарилмагани ва терминал ўрнатилмагани сабабли GlobUzCard тизими учун юқорида кўрсатиб ўтилган вазифаларни бажариш қийинчилик туғдирмаслиги мумкин. UZCARD тизимида эса аллақачон қарийб 20 млн. карта ва 230 мингта терминал ускунаси иш олиб бормоқда. UZCARD тизими иштирокчилари ва фойдаланувчилари ўртасида йўлга қўйилган ўзаро мустаҳкам муносабатларнинг ўзгариши унинг иш фаолиятида тўхталишлар бўлиши эҳтимоли ва пировардида фойдаланувчиларнинг асосли норозиликларини юзага келишини эътибордан четда қолдирмаган ҳолда, тизимни тубдан қайта қуриш заруратини келтириб чиқаради. 

Қолаверса, ушбу жараён маблағ ва интеллектуал жиҳатдан сезиларли даражадаги сарф-харажатларни талаб қилади.

Шу тариқа, икки тизимнинг биргаликда фаолият олиб боришини таъминлаш талаби бир томондан бир ойдан кўра анча кўп вақт талаб қилса, бошқа томондан тизимга шошма-шошарлик ва яхши тайёрланмасдан ўзгартириш киритилиши жиддий ижтимоий ва иқтисодий оқибатларни келтириб чиқариши мумкин.

Юқоридагиларга қўшимча сифатида асосли савол туғилади. GlobUzCard тизими унинг фаолияти учун UZCARD тизими ресурслари талаб қилинаётган бўлса, унга рақобатчи бўла оладими?

Ва, умуман, фойдаланувчиларга муайян бир фойда келтирмайдиган бўлса, сарф-харажатлар эвазига ишлаб турган тизимни ўзгартириб, бошқа логотип билан янги карталарни ишлаб чиқаришдан нима наф? 

Энг муҳими, модомики, GlobUzCard на тўловларни бошқариш тизими (процессинг маркази), на мижозларнинг маълумотлар базаси ва на тўловларни қабул қилиш тармоқларига эга эмас экан, мазкур тизимларнинг биргаликда фаолият олиб боришини қандай ташкил қилиш мумкинлиги тушунарсиз.

Жанубий Кореяда дунёдаги илк кафт ёрдамида амалга ошириладиган тўлов тизими тақдимоти бўлиб ўтди

Lotte Card компанияси кафтни скан қилиш ёрдамида тўловлар жараёнига ишлов берувчи биринчи тизимни тақдим этди.

Hand Pay янги тўлов усулининг тақдимоти Сеул шаҳрида бўлиб ўтди. У мижозларга кафтдан идентификация усули сифатида фойдаланиб, тўловларни амалга оширишга имкон яратади. Бу дунёдаги биринчи биотўловлар сервиси бўлиб, у харидни амалга ошириш учун инсон танасига ато этилган ноёб маълумотдан фойдаланишга имконият туғдиради.

Hand Pay тўловларни амалга ошириш қулайлигини энг юқори даражада таъминлайди. Чунончи, бунинг учун мижозларга на кредит карталари ва на смартфонлар керак бўлади. Тизим фойдаланувчининг кафт сканини рўйхатдан ўтказади ва қабул қилинган маълумотларни Lotte Card ва Корея молиявий телекоммуникация ва клиринг институти томонидан бошқарилувчи алоҳида серверларга тақсимлайди. Ҳатто муайян бир сервердаги маълумотлар ўғирланган ҳолатда ҳам мазкур маълумотлар тўлиқ бўлмагани сабабли бузғунчиларга ҳеч бир наф келтирмайди.

Мижоз тўлов учун шунчаки кафтини сканерга тутади, яқиндаги инфрақизил диапазон нури эса кўктомирнинг ноёб нақшсимон чизиқларини ўқиб қайд этади.

Компания Hand Pay сервисини кенгайтириш ва Кореянинг бир неча чакана савдо тармоқларида ташкил қилишни режалаштирмоқда.

Манба

Пластик карталар ишлаб чиқариш 2017 йилнинг биринчи чорагида 15 фоизга ўсди

Жорий йилнинг биринчи чорагида мамлакатимизда 82 мингта пластик карта ишлаб чиқарилган, бу ўтган йилнинг мос давридаги кўрсаткичдан 15 фоиз кўпроқдир. 2016 йилнинг биринчи чорагида республикамизда ишлаб чиқарилган карталарнинг умумий сони 71 мингтани ташкил этган эди.

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази (ЯУПМ) маълумотларига кўра, 2017 йилнинг биринчи чораги мобайнида банк пластик карталаридан фойдаланилган ҳолда, пировардида 14,7 триллион сўмлик 245 мингта транзакция амалга оширилган. Ушбу ҳолат умумий транзакциялар сони (19,2%) билан бирга, транзакциялар суммаси (47,7%) ҳам ортганидан далолат беради. Жумладан, ўтган йилнинг мос даврида умумий транзакциялар сони 180 мингтани, транзакцияларнинг умумий суммаси эса 10 триллион сўмни ташкил қилган эди.

Электрон тижорат бўйича хулосавий маълумотларга қараганда, 2017 йилнинг биринчи чорагида e-commerce билан алоқадор транзакциялар сони 86,5 миллионтани ташкил қилиб, ушбу кўрсаткич ўтган йилнинг мос даврига нисбатан  78 фоизга қўп экани эътироф этилган. Яъни, ҳисобот даврининг бир йил аввалги кўрсаткичларида 49 миллионта  транзакция қайд этилган эди. Электрон тижорат бўйича транзакцияларнинг умумий суммаси 2017 йилнинг биринчи чорагида 16 триллион сўмни ташкил қилиб, ўтган йилнинг мос давридаги 8,5 триллион сўмга нисбатан 88 фоизга ўсишни қайд этди.

“Ўзкарт” БТТ фаолияти якунларига кўра, 2017 йилнинг апрель ойи давомида DUET (“оффлайн”) карталари орқали амалга оширилган банклараро транзакциялар сони ва умумий суммаси  бутун тизим бўйича транзакцияларнинг умумий ҳажмида 0,7 фоиз ва 0,5фоиз, UZCARD EMV (“онлайн”) карталари бўйича транзакциялар улуши эса – мувофиқ равишда 99,3 фоиз ва 99,5 фоиз кўрсаткичларини қайд этди.

Шу тариқа, “Ўзкарт” тўлов тизимининг “оффлайн” платформадан “онлайн”га ўтиши қарийб ниҳоясига етди. 

 

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази
PR-хизмати

Саволлар ва жавоблар

Ҳар жума кунлари  www.uzcard.uz сайтида бизга келаётган саволларга жавобларни тақдим этамиз. Йўллаётган саволларингиз учун миннатдормиз. Ҳар бир савол, ўз навбатида, бизга камчиликларни бартараф этиш ҳамда хизмат кўрсатиш сифати даражасини оширишга ёрдам бермоқда.

Саволларингизни  This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.  электрон почта манзилига юборишингиз мумкин.

Савол-жавоб:

1. Ўзбекистонда қайси йўриқнома асосида коммунал кассалар иш олиб боради?

Ушбу савол Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази (UZCARD тизими) фаолиятига алоқадор эмас. Шу сабабли мазкур савол юзасидан республикамизда фаолият юритувчи тижорат банкларига мурожаат қилишингизни тавсия қиламиз.

2. Web Money, Qiwi, Yandex Money шаклидаги электрон ҳамёнлар ҳисобини тўлдириш имконияти қачон пайдо бўлади?

Ҳозирги пайтда, Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази режаларида бундай лойиҳалар кўзда тутилмаган.

3. Айрим сайтларда ёзилишича, яқинда “UZCARD”нинг валюта ҳисобига долларда пул ўтказмаларини қабул қилиш ва нақдлаштириш мумкин экан. Шу тўғрими?

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази, Ўзбекистон Республикаси ташқи иқтисодий фаолият Миллий банки, Азия Инвест Банк ва Qiwi тўлов тизими янги хизматни йўлга қўйиш юзасидан иш олиб боришмоқда. Ушбу хизмат ёрдамида Россиядан пул ўтказмаларини (АҚШ долларида) қабул қилиб олиш учун миллий валюта – сўмдаги UZCARD пластик карталари эгалари мавжуд картага қўшимча валюта ҳисобини очиши ва унга боғлаб қўйиши мумкин.  

Банкоматлар мижозларни юзидан аниқлайди

Йирик кредит ташкилотлари ташқи кўриниш асосида аутентификацияни жорий қилишни режалаштирмоқда.


Россия банклари ўз банкоматларида юз орқали идентификацияни жорий қилишни мўлжалламоқда:

операцияларни амалга ошириш учун фуқаролар картани киритиши ва рақамли паролни териши талаб этилмайди.

Кредит ташкилотларида ҳисоблардан фойдаланиш учун рухсатга эга бўлиш ва банкомат орқали операцияларни амалга ошириш учун, бошқа ҳисобларга маблағ кўчириш, нақдлаштириш ёки хизматлар учун тўловни амалга ошириш бўлсин, қатъий назар, юз қиёфасидан текширишни жорий қилиш режалаштирилмоқда.

Яқинда Хитойда ана шундай биометрик параметрлар бўйича текшириш усули пайдо бўлди. Макао оролилидаги банкоматларда Union Pay фойдаланувчиларини юз қиёфасидан идентификация қилиш йўлга қўйилган. Шу тариқа, қимор ўйинлари рухсат этилган оролда пул билан боғлиқ фирибгарликларни бартараф этишга қаратилган.

Бир қатор россиядаги банклар Хитой тажрибаси асосида терминалларда юз қиёфасидан аниқлаш тизимини жорий қилишмоқчи.

Мутахассислар банкоматларда биометрик технологияларни жорий қилиш мижозларни идентификация ва аутентификация қилишда катта имкониятлар эшигини очишини таъкидламоқдалар. Юз қиёфасини аниқлаш тизими 2D ёки 3D форматда бўлиши зарур. “Ясси сурат” кўпроқ заифликларга эга бўлиб, уни қўлга киритиш ёки худди аслидек акс эттириш  жуда осон.

Манба