Uzcard янгиликлари

Пластик карталар ишлаб чиқариш 2017 йилнинг биринчи чорагида 15 фоизга ўсди

Жорий йилнинг биринчи чорагида мамлакатимизда 82 мингта пластик карта ишлаб чиқарилган, бу ўтган йилнинг мос давридаги кўрсаткичдан 15 фоиз кўпроқдир. 2016 йилнинг биринчи чорагида республикамизда ишлаб чиқарилган карталарнинг умумий сони 71 мингтани ташкил этган эди.

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази (ЯУПМ) маълумотларига кўра, 2017 йилнинг биринчи чораги мобайнида банк пластик карталаридан фойдаланилган ҳолда, пировардида 14,7 триллион сўмлик 245 мингта транзакция амалга оширилган. Ушбу ҳолат умумий транзакциялар сони (19,2%) билан бирга, транзакциялар суммаси (47,7%) ҳам ортганидан далолат беради. Жумладан, ўтган йилнинг мос даврида умумий транзакциялар сони 180 мингтани, транзакцияларнинг умумий суммаси эса 10 триллион сўмни ташкил қилган эди.

Электрон тижорат бўйича хулосавий маълумотларга қараганда, 2017 йилнинг биринчи чорагида e-commerce билан алоқадор транзакциялар сони 86,5 миллионтани ташкил қилиб, ушбу кўрсаткич ўтган йилнинг мос даврига нисбатан  78 фоизга қўп экани эътироф этилган. Яъни, ҳисобот даврининг бир йил аввалги кўрсаткичларида 49 миллионта  транзакция қайд этилган эди. Электрон тижорат бўйича транзакцияларнинг умумий суммаси 2017 йилнинг биринчи чорагида 16 триллион сўмни ташкил қилиб, ўтган йилнинг мос давридаги 8,5 триллион сўмга нисбатан 88 фоизга ўсишни қайд этди.

“Ўзкарт” БТТ фаолияти якунларига кўра, 2017 йилнинг апрель ойи давомида DUET (“оффлайн”) карталари орқали амалга оширилган банклараро транзакциялар сони ва умумий суммаси  бутун тизим бўйича транзакцияларнинг умумий ҳажмида 0,7 фоиз ва 0,5фоиз, UZCARD EMV (“онлайн”) карталари бўйича транзакциялар улуши эса – мувофиқ равишда 99,3 фоиз ва 99,5 фоиз кўрсаткичларини қайд этди.

Шу тариқа, “Ўзкарт” тўлов тизимининг “оффлайн” платформадан “онлайн”га ўтиши қарийб ниҳоясига етди. 

 

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази
PR-хизмати

Саволлар ва жавоблар

Ҳар жума кунлари  www.uzcard.uz сайтида бизга келаётган саволларга жавобларни тақдим этамиз. Йўллаётган саволларингиз учун миннатдормиз. Ҳар бир савол, ўз навбатида, бизга камчиликларни бартараф этиш ҳамда хизмат кўрсатиш сифати даражасини оширишга ёрдам бермоқда.

Саволларингизни  This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.  электрон почта манзилига юборишингиз мумкин.

Савол-жавоб:

1. Ўзбекистонда қайси йўриқнома асосида коммунал кассалар иш олиб боради?

Ушбу савол Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази (UZCARD тизими) фаолиятига алоқадор эмас. Шу сабабли мазкур савол юзасидан республикамизда фаолият юритувчи тижорат банкларига мурожаат қилишингизни тавсия қиламиз.

2. Web Money, Qiwi, Yandex Money шаклидаги электрон ҳамёнлар ҳисобини тўлдириш имконияти қачон пайдо бўлади?

Ҳозирги пайтда, Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази режаларида бундай лойиҳалар кўзда тутилмаган.

3. Айрим сайтларда ёзилишича, яқинда “UZCARD”нинг валюта ҳисобига долларда пул ўтказмаларини қабул қилиш ва нақдлаштириш мумкин экан. Шу тўғрими?

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази, Ўзбекистон Республикаси ташқи иқтисодий фаолият Миллий банки, Азия Инвест Банк ва Qiwi тўлов тизими янги хизматни йўлга қўйиш юзасидан иш олиб боришмоқда. Ушбу хизмат ёрдамида Россиядан пул ўтказмаларини (АҚШ долларида) қабул қилиб олиш учун миллий валюта – сўмдаги UZCARD пластик карталари эгалари мавжуд картага қўшимча валюта ҳисобини очиши ва унга боғлаб қўйиши мумкин.  

Банкоматлар мижозларни юзидан аниқлайди

Йирик кредит ташкилотлари ташқи кўриниш асосида аутентификацияни жорий қилишни режалаштирмоқда.


Россия банклари ўз банкоматларида юз орқали идентификацияни жорий қилишни мўлжалламоқда:

операцияларни амалга ошириш учун фуқаролар картани киритиши ва рақамли паролни териши талаб этилмайди.

Кредит ташкилотларида ҳисоблардан фойдаланиш учун рухсатга эга бўлиш ва банкомат орқали операцияларни амалга ошириш учун, бошқа ҳисобларга маблағ кўчириш, нақдлаштириш ёки хизматлар учун тўловни амалга ошириш бўлсин, қатъий назар, юз қиёфасидан текширишни жорий қилиш режалаштирилмоқда.

Яқинда Хитойда ана шундай биометрик параметрлар бўйича текшириш усули пайдо бўлди. Макао оролилидаги банкоматларда Union Pay фойдаланувчиларини юз қиёфасидан идентификация қилиш йўлга қўйилган. Шу тариқа, қимор ўйинлари рухсат этилган оролда пул билан боғлиқ фирибгарликларни бартараф этишга қаратилган.

Бир қатор россиядаги банклар Хитой тажрибаси асосида терминалларда юз қиёфасидан аниқлаш тизимини жорий қилишмоқчи.

Мутахассислар банкоматларда биометрик технологияларни жорий қилиш мижозларни идентификация ва аутентификация қилишда катта имкониятлар эшигини очишини таъкидламоқдалар. Юз қиёфасини аниқлаш тизими 2D ёки 3D форматда бўлиши зарур. “Ясси сурат” кўпроқ заифликларга эга бўлиб, уни қўлга киритиш ёки худди аслидек акс эттириш  жуда осон.

Манба

Швецияда барча тўловлар – нақдсиз шаклда

Бугунги кунда швед жамияти  – сайёрамиздаги энг “нақдсиз” жамият саналади. Риксбанк маълумотларига кўра, 2017 йилнинг I кварталида 56,8 млрд. крон ($6,4 млрд.) кўрсаткич билан муомаладаги банкнот ва тангалар сони 1990 йиллардаги даражага қайтган.


Айни дамда, нақдсиз шаклдагилари билан бирга қўшилган ҳолда, маблағлар йиғиндиси ўсишда давом этди. Натижада нақд маблағнинг ҳиссаси 2 фоизга қадар пасайди. 2007 йилда қайд этилган энг юқори кўрсаткичдан буён муомаладаги банкнот ва тангалар баҳоси тахминан 40 фоизга қисқарди.

Мамлакатнинг энг йирик ҳисобланган банклари (SEB, Swedbank, Nordea Bank) бўлинмаларида энди қарийб нақд пуллар иштирокида ҳеч бир оперция амалга оширилмайди. Энг йирик бинкларнинг тўртинчиси саналган Svenska Handelsbanken ҳали 2013 йилда қолган учта рақобатчисидан фарқли ўлароқ, барча бўлинмаларида нақд ёрдамида операцияларни амалга оширар эди. Рақобатчиларда эса мазкур шаклдаги операцияларнинг улуши атиги 25-35 фоизни ташкил қилар эди.

Аслида ҳар қандай тўловларни мамлакатнинг энг йирик банкларига тегишли бўлган кредит ва дебит карталари ҳамда Swish мобил иловаси кўмагида амалга ошириш мумкин. Улардан 10 миллиондан ортиқ шведларнинг 5,5 миллион нафари фойдаланади. Ҳатто черковга қилинадиган хайр-эҳсонларни ҳам ҳозирда рақамли тўлов ёрдамида жўнатиш мумкин. Энди эса Уппсал шаҳрида черков даромадлари ҳам Swish тўлови орқали йўлга қўйилди. Нақд маблағларни банк ҳисобига жойлаштириш билан боғлиқ харажатлар қисқарди.

Манба

 

 

Онлайн-тўловлар кўпроқ смартфонлардан амалга оширилмоқда

Ўтган йил билан қиёслаганда смартфонлар ёрдамида тўловларни амалга ошириш анча оммалашгани маълум бўлди.Айни пайтда, сайтнинг мобил версияларига нисбатан мобил иловалар ёрдамида тўловларни амалга оширувчи фойдаланувчилар сони 60 фоизга кўпроқ экани қайд этилди. Бироқ контактсиз тўловларни афзал кўрувчиларнинг улуши ҳозирча 8,6 фоиздан юқори эмас.

Mediascope компанияси Россиянинг йирик шаҳарлари электрон тўловларни қай тарзда амалга оширишини тадқиқ этди.

Cўровда иштирок этганларнинг аксарияти учун онлайн тўловлар одат тусига айланиб улгурган: россиялик Интернет фойдаланувчиларнинг 91,5 фоизи товар ва хизматларга шу тарзда тўловларни амалга оширади. Респондентларнинг 85,7 фоизи тўловлар учун компьютер ва ноутбуклардан, 68,3 фоизи эса смартфонлардан фойдаланади.

Одамлар, аксарият ҳолларда, Интернет-банкинг (сўровномада иштирок этганларнинг 83 фоизи бир йилда камида бир марта тўлашади), банк карталари (82,3 фоиз) ва электрон пуллар (66,3 фоиз) ёрдамида тез-тез тўловларни амалга оширади. Энг фаол фойдаланувчилар улар ёрдамида Интернет-дўконлардан буюртмалар, овқатларни етказиб бериш, уй-жой-коммунал хизматлари учун тўловларни, шунингдек, пул ўтказмаларини амалга оширишади.

Кўпгина тўлов хизматлари смартфонлар ёки сайтларнинг мобил талқинлари учун ўз иловаларига эга. Мобил Интернет фойдаланувчилари сайтларнинг мобил талқинларига нисбатан иловалар орқали кўпроқ тўловларни амалга оширишади. Мобил фойдаланувчилари иловалар ва сайтларнинг мобил талқини ёрдамида тез-тез тўлашади. Бу фақат онлайн сотиб олиш, мобил алоқа ва пул ўтказмалари учун эмас, балки маиший хизматлар учун ҳам долзарб, масалан, уй-жой-коммунал хизматлари учун респондентларнинг 31 фоизи иловалар орқали, фақат 16,4 фоизи сайтларнинг мобил талқинлари ёрдамида тўловларни амалга оширишади.

Манба

 

POS-терминаллар орқали тезкор коммунал хизматлар тўлови

UZCARD Банклараро тўлов тизими ташаббуси билан POS-терминаллар орқали тезкор коммунал хизматлар тўловини амалга оширишга мўлжалланган IQFront тизими 2014 йилдан буён анчайин самарали ишлаб келмоқда. Фақат 2017 йилнинг биринчи чораги натижаларига кўра, IQFront  тизими бўйича амалга оширилган транзакциялар сони 11640 тани ташкил қилган бўлса, транзакцияларнинг умумий суммаси 4 миллиард 696 миллион сумдан ортиқроқ экани қайд этилди.

Айтиш жоизки, мазкур йиллар давомида Ягона Умумреспублика Процессинг маркази мутахассислари томонидан IQFront мажмуавий дастурини ишлаб чиқиш ва созлаш бўйича улкан ишлар амалга оширилди. Ҳозирги кунга келиб, 51 та POS-терминали коммунал хизматлар учун тўлов амалга ошириш мақсадида IQFront тизимига уланган. Айни пайтда, истеъмолчилар мобил POS-терминаллар ёрдамида табиий газ учун тўловни амалга оширишлари мумкин. Бошқа хизматларни ҳам таклиф этиш бўйича чора-тадбирлар кўрилмоқда. Бу, шунингдек, тегишли ташкилотларнинг биллинг тизимлари мазкур хизматлардан фойдаланишга қанчалик тайёрликларига ҳам боғлиқ.

Ушбу тизимни ишлаб чиқиш ва ҳаётга татбиқ этишга нима туртки бўлганди? Сир эмас, авваллари терминал ёрдамида пластик карталар воситасида коммунал хизматлар учун тўловни амалга оширишда истеъмолчи ҳисоб рақамига пул ўтказиш учун операторларга квитанция ва чекни кўрсатиш талаб этиларди. Бунинг оқибатида тегишли хизматга уланиш анча вақтни оларди. Бундай услубда ишловчи тўлов тизими истеъмолчи учун қатор ноқулайликлар туғдирар эди.

IQFront мажмуавий дастури пул маблағларининг уй-жой коммунал хўжаликлари инспекторлари мобил терминалларидан тезкор равишда коммунал хизматлар биллинг тизимига кўчирилишини кўзда тутади. Муаммонинг бундай ечими тўловлар жараёнидаги тўхталиш ҳолатларини бартараф этади ва пул маблағлари истеъмолчининг ҳисоб рақамига тушиши заҳотиёқ уй-жой коммунал хўжаликлари хизматлари кучга киришини таъминлайди.   

 

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази
PR-хизмати

Британияликлар нақддан воз кечишмоқда

Қарийб 33% британияликлар харид пайтида нақд пулдан фойдаланмай қўйганлар. Мазкур кўрсаткич миллениаллар (80-90-йиллар бошларида туғилган инсонлар авлоди вакиллари. Миллениаллар глобализация, саноатлаштириш ва рақамли технологиялар даврида туғилганлар) ўртасида янада юқорироқ – ушбу тоифадаги сўровда қатнашганларнинг қарийб 51% нақд пулдан фойдаланмайдилар. Катта авлод вакиллари орасида нақд пулсиз тўлов шаклига тўлиқ ўтганлар эса 27% ҳисобланади. Британиянинг PPRO Group финтех-компанияси тадқиқотлари бунга гувоҳлик бермоқда.

Бундан ташқари, чамаси 59% британияликлар мамлакат “яқинда” тўлалигича нақд пулдан воз кечади деган фикрни билдирганлар, 12% аҳоли эса бу яқин беш йил ичида амалга ошишига ишонишади. Сўровда иштирок этганларнинг  2% Буюк Британия яқин икки йилда нақдсиз тўловлар тизимига ўтишини маълум қилганлар.

Нақднинг ўрнига Буюк Британия аҳолиси аксарият ҳолатларда банк карталари ҳамда Android Pay ва Apple Pay контактсиз мобил тўловларидан фойдаланмоқдалар. 2016 йилда смартфонлар ёрдамида амалга оширилган тўловлар сони ўтган йилга нисбатан  247% ўсишни қайд этган.

 

Манба

Woy-wo’ мобил иловасида QR-код орқали тўлов имконияти пайдо бўлди

Молиявий хизматларнинг онлайн имкониятларини кенгайтириш мақсадида Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази Woy-wo’ тўлов портали мобил иловасида савдо терминалидан фойдаланилмаган ҳолда QR-код орқали тўлов янги тизимини жорий қилди. 

Дастлаб ушбу хизмат “UZCARD” тўлов портали мобил иловасида мавжуд эди. Ҳозирда Woy-wo’ мобил иловасида ҳам QR-код орқали тўловларни амалга ошириш мумкин.

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази QR-лойиҳаси ғояси қуйидагича: банк тўлов картасини смартфонга боғлаб олиб, сўнг ушбу иловани савдо шохобчаларида ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун фойдаланиш. Тўловнинг бундай усули сотувчи учун ҳам харидор учун ҳам одатий банк пластик картасидан амалга ошириладиган тўлов шаклидан қулайроқдир. Мисол учун, картани қабул қилиш учун сотувчига савдо терминали талаб этилмайди. Харидор учун эса смартфон ўрнини босадиган карта солинган ҳамёндан воз кечиш имконияти пайдо бўлади. Айни пайтда, карта маълумотларининг хавфсизлик даражаси ошади: картани сотувчига тақдим қилиш ёки Интернетдаги сайтларда унинг реквизитларини киритишга ҳожат қолмайди.

Таъкидлаш жоизки, QR-код орқали тўлов харидор учун мутлақо бепул, яъни ушбу хизмат учун ундан ҳеч қандай қўшимча тўлов ундирилмайди. Албатта, мобил телефондаги Интернет  хизмати учун олинадиган тўловни ҳисобга олмаганда.

Аслида QR-код  “портрет” ёки “ландшафт” йўсинида қоғозга чоп этиб чиқариш мумкин бўлган шаклан A4 форматидаги баннер демакдир. Баннер исталган лазерли ёки ранглар нуқталар шаклида акс этадиган принтердан (рангли ёки оқ-қора шаклда) қоғозга чиқариб олиш мумкин.

Фойдаланувчи савдо шохобчасига келиб, муайян хизмат учун тўловни мобил телефони орқали амалга ошириши мумкин. Бунинг учун Woy-wo’ мобил иловасини юклаб олиши ва ишга тушириши  ҳамда мобил илова менюсида QR-код орқали тўловни танлаши зарур. Кейин эса QR code менюсига кириши ва камера объективини кодга қаратиши, маълумотни олиши ва якунда тўловни амалга ошириш зарур.

Мерчант (Инглиз тилидан олинган бўлиб, Merchant тужжор, савдогар бизнесда фойдаланишга мўлжалланган кенг таснифдаги молиявий хизматлар учун қўлланиладиган атама.Аксарият ҳолатларда ушбу атама банк пластик карталари ёрдамида тўловларни қабул қилиш хизматига тегишлидир) муайян хизмат тўлови учун  QR-код акс этган баннерни яратиш учун ўзининг шахсий кабинетига кириши зарур. У ерда баннер генерация учун зарур бўлган параметрларни киритиши лозим. Шунингдек, QR code менюсига кириши ва QR code генерациясини амалга ошириши керак. Бунинг учун қуйидаги қаторлар тўлдирилади:

1. Баннер матни (Сизнинг савдо белгингизнинг номи ёки хоҳишингизга кўра, бошқа матн: товарнинг номланиши, унинг баҳоси ёхуд хоҳишингизга кўра исталган бошқа матн).

2. Баннер шакли – баннер чоп этиладиган қоғоз вароғи йўсини: «портрет» ёки «ландшафт».

3. Тўлов суммаси –  ушбу қаторга агарда фойдаланувчи уни ўзгартира олмаслигини истасангиз товар ёки хизмат учун суммани киритинг ёхудушбу қаторни бўш қолдиринг. Бундай ҳолатда, тўловни амалга ошириш пайтида фойдаланувчи суммани ўзи кўрсатиши мумкин. Агарда сизда турли нархларда фақат чекланган миқдордаги товар ва хизматлар бўлса, унда ҳар бир товар ва хизмат учун айнан маълум бўлган суммадаги алоҳида-алоҳида QR-кодли баннерларни яратиш ва суммани тўловни амалга ошириш пайтида киритишга имкон қолдирмасликни тавсия қиламиз.

4. Киритиб бўлгач, QR-кодли PDF-файлни шакллантириш учун “QR-код генерацияси” тугмачасини босинг.  

Кейин эса генерация қилинган QR code юклаб олинади ва сақлаб қўйилади. Тайёр  QR code (Мерчант генерациядан кейин тайёр QRни принтерда қоғозга чиқариб олиши мумкин. Агарда браузер қоғозга чиқариб олиш функциясига мосланган бўлса, PDF-файл тўғридан-тўғри браузердан қоғозга чиқариб олиниши мумкин. Шунингдек, PDF-файллар билан ишлаш  учун махсус дастурлар ҳам мавжуд: Adobe Acrobat Reader ёки Foxit Reader).

 

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази мутахассисларининг таъкидлашича, QR-кодларни кундалик ҳаётда электрон тўловларни амалга оширишдаги восита сифатида қўлланилиши аҳоли ва савдо ва хизмат кўрсатиш корхоналарига янги имкониятлар ва қулайликлар яратади.

 

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази
PR-хизмати

Оффлайн платформадан онлайнга ўтиш қарийб якунланди

“Ўзкарт” БТТ фаолияти якунларига кўра, 2017 йилнинг апрель ойи давомида DUET (“оффлайн”) карталари орқали амалга оширилган банклараро транзакциялар сони ва умумий суммаси  бутун тизим бўйича транзакцияларнинг умумий ҳажмида 0,7% ва 0,5%, UZCARD EMV (“онлайн”) карталари бўйича транзакциялар улуши эса – мувофиқ равишда 99,3% ва 99,5% кўрсаткичларини қайд этди.
Шу тариқа, “Ўзкарт” тўлов тизимининг оффлайн платформадан онлайнга ўтиши қарийб ниҳоясига етди.

Онлайн платформанинг афзалликлари ҳақида бу ерда билиб олишингиз мумкин (Оффлайн – нафақат урфда эмас… балки хавфсиз ҳам эмас  DUET технологиялар даври тугамоқда).

 

Ягона Умумреспублика Процессинг Маркази
PR-хизмати

2021 йилда мобил тўловлар: фойдаланувчилар ва смартфонлар сони

Шу йил якунида 3,4 млрд. смартфонларда Apple, Google ва Samsung мобил тўлов сервислари пайдо бўлади.


2017 йил якунида 3,4 млрд. смартфонларда Apple Pay, Samsung Pay ва Android Pay мобил тўлов сервислари пайдо бўлади. 2021 йилда эса бундай смартфонлар сони 5,3 миллиардга етади. Бунга IHS Markit томонидан ўтказилган тадқиқотлар натижалари гувоҳлик бермоқда.

IHS Markit маълумотларига кўра, жорий йил якунига бориб, бутун дунё бўйлаб фаол смартфонларнинг 11% Apple Pay, 61% – Android Pay ва 3% – Samsung Pay фаолияти учун эркин бўлади.

IHS Markit томонидан таъкидланишича, Apple, Samsung ва Android бундай натижаларга эришиш учун стратегик жиҳатдан ўзларининг мобил тўлов сервисларини кенгайтира борадилар ва тобора кўпроқ банк ва молиявий муассасаларни жалб қиладилар.

Apple ва Samsung ўз мобил тўлов сервислари географиясини кенгайтириш суръатлари бўйича етакчилик қилиб келмоқда. Apple Pay Samsung Pay сервисидан 10 ой олдин ишга тушганига қарамай, Samsung эгалланган бозорлар қамрови жиҳатидан Apple билан равобатлаша олмоқда.

 

Манба